Cuộc Cách Mạng Vinh Quang
Sự Phục Hưng và James IIThe Restoration and James II
Năm 1660, Nghị viện mời Charles II (con trai Charles I) trở về từ lưu vong ở Pháp. Sự Phục Hưng (Restoration) này khôi phục chế độ quân chủ. Charles II được lòng dân và mở lại rạp hát bị cấm dưới thời Cromwell.
In 1660, Parliament invited Charles II (son of Charles I) back from exile in France. This Restoration restored the monarchy. Charles II was popular and reopened theatres banned under Cromwell.
Hai thảm họa lớn đánh dấu triều đại ông. Đại Dịch Hạch (Great Plague) năm 1665 giết chết ước tính 100.000 người (100,000 people) ở London — khoảng một phần tư dân số thành phố. Đây là đợt bùng phát dịch hạch lớn cuối cùng (last major outbreak of bubonic plague) ở Anh. Năm 1666, Đại Hỏa hoạn London (Great Fire of London) cháy suốt bốn ngày (four days), phá hủy hơn 13.000 ngôi nhà (13,000 houses), 87 nhà thờ (87 churches), và hầu hết công trình công cộng gồm Nhà thờ chính tòa St Paul (St Paul's Cathedral). Sir Christopher Wren xây lại nhiều công trình, gồm Nhà thờ chính tòa St Paul (St Paul's Cathedral) mới tráng lệ.
Two great disasters marked his reign. The Great Plague of 1665 killed an estimated 100,000 people in London — roughly a quarter of the city's population. It was the last major outbreak of bubonic plague in England. In 1666, the Great Fire of London burned for four days, destroying over 13,000 houses, 87 churches, and most public buildings including St Paul's Cathedral. Sir Christopher Wren rebuilt many buildings, including a magnificent new St Paul's Cathedral.
Charles II qua đời năm 1685, được kế vị bởi em trai James II, người công khai theo Công giáo (Catholic). James thúc đẩy lợi ích Công giáo và bổ nhiệm người Công giáo vào vị trí quan trọng. Khi vợ ông sinh con trai Công giáo (Catholic son) tháng 6 năm 1688, các lãnh đạo Tin Lành quyết định hành động.
Charles II died in 1685 and was succeeded by his brother James II, who was openly Catholic. James promoted Catholic interests and appointed Catholics to key positions. When his wife bore a Catholic son in June 1688, Protestant leaders decided to act.
Sự Phục Hưng (1660): Charles II được mời trở lại làm vua, khôi phục chế độ quân chủ
The Restoration (1660): Charles II was invited back as king, restoring the monarchy
Đại Dịch Hạch năm 1665 giết chết khoảng 100.000 người ở London
The Great Plague of 1665 killed about 100,000 people in London
Đại Hỏa hoạn London năm 1666 phá hủy phần lớn thành phố; Sir Christopher Wren xây lại Nhà thờ chính tòa St Paul
The Great Fire of London in 1666 destroyed much of the city; Sir Christopher Wren rebuilt St Paul's Cathedral
James II theo Công giáo, khiến giới Tin Lành lo ngại; sự ra đời của con trai Công giáo năm 1688 gây ra khủng hoảng
James II was Catholic, which alarmed the Protestant establishment; his Catholic son's birth in 1688 triggered a crisis
Từ vựng
Sự trở lại của chế độ quân chủ dưới Charles II năm 1660
Đợt bùng phát dịch hạch năm 1665 ở London
Trận cháy năm 1666 phá hủy phần lớn London
Tín đồ Giáo hội Công giáo La Mã
William và Mary, và Bộ Luật Nhân QuyềnWilliam and Mary, and the Bill of Rights
Năm 1688, các chính trị gia Tin Lành mời William xứ Orange (William of Orange) (hoàng tử Hà Lan, chồng của con gái James II là Mary) lên ngôi. William đến với đội quân; James II bỏ trốn sang Pháp (James II fled to France) mà không có trận đánh lớn. Cuộc chuyển giao không đổ máu này gọi là "Cuộc Cách mạng Vinh quang" ("Glorious Revolution").
In 1688, Protestant politicians invited William of Orange (a Dutch prince married to James II's daughter Mary) to take the throne. William arrived with an army; James II fled to France without a major battle. This bloodless transfer is called the "Glorious Revolution".
William III và Mary II (William III and Mary II) trở thành đồng quân chủ (joint monarchs) năm 1689. Họ chấp nhận Bộ luật Nhân quyền (1689) (Bill of Rights (1689)), thiết lập các nguyên tắc:
- Quân chủ không thể ban hành hay đình chỉ luật (cannot make or suspend laws) mà không có Nghị viện đồng ý
- Quân chủ không thể thu thuế (cannot raise taxes) mà không có Nghị viện đồng ý
- Nghị viện phải tổ chức bầu cử tự do (free elections)
- Nghị sĩ có tự do ngôn luận (freedom of speech) trong Nghị viện
- Không có hình phạt tàn nhẫn và bất thường (cruel and unusual punishment)
- Quân chủ phải là Tin Lành (monarch must be Protestant)
William III and Mary II became joint monarchs in 1689. They accepted the Bill of Rights (1689), which established key principles:
- The monarch cannot make or suspend laws without Parliament's consent
- The monarch cannot raise taxes without Parliament's agreement
- Parliament must hold free elections
- MPs have freedom of speech in Parliament
- No cruel and unusual punishment
- The monarch must be Protestant
Điều này chấm dứt chế độ quân chủ tuyệt đối (absolute monarchy) và thiết lập chế độ quân chủ lập hiến (constitutional monarchy) — quyền lực quân chủ bị giới hạn bởi luật, Nghị viện nắm quyền chính trị thực sự.
This ended absolute monarchy and established constitutional monarchy — the monarch's powers are limited by law, and Parliament holds real political power.
Đạo luật Habeas Corpus (1679) (Habeas Corpus Act (1679)) dưới thời Charles II thiết lập rằng không ai bị bỏ tù mà không được đưa ra tòa (cannot be imprisoned without being brought before a court).
The Habeas Corpus Act (1679) under Charles II established that a person cannot be imprisoned without being brought before a court.
William xứ Orange được mời lên ngôi năm 1688; James II bỏ trốn sang Pháp — "Cuộc Cách mạng Vinh quang"
William of Orange was invited to take the throne in 1688; James II fled to France — the "Glorious Revolution"
William III và Mary II trở thành đồng quân chủ năm 1689
William III and Mary II became joint monarchs in 1689
Bộ luật Nhân quyền (1689) thiết lập chế độ quân chủ lập hiến: không ban hành luật/thuế mà không có Nghị viện, bầu cử tự do, tự do ngôn luận trong Nghị viện, không hình phạt tàn nhẫn bất thường
The Bill of Rights (1689) established constitutional monarchy: no laws/taxes without Parliament, free elections, free speech in Parliament, no cruel and unusual punishment
Habeas corpus — một người không thể bị bỏ tù mà không được xét xử; Đạo luật Habeas Corpus được thông qua năm 1679
Habeas corpus — a person cannot be imprisoned without trial; the Habeas Corpus Act was passed in 1679
Từ vựng
Cuộc chuyển giao quyền lực không đổ máu năm 1688 từ James II sang William và Mary
Đạo luật 1689 giới hạn quyền lực hoàng gia và thiết lập chế độ quân chủ lập hiến
Hệ thống mà quyền lực quân chủ bị giới hạn bởi luật pháp
Quyền pháp lý không bị bỏ tù mà không được xét xử tại tòa
Hai người cùng cai trị với quyền lực ngang bằng
Tóm tắt bài học
- Phục Hưng 1660: Charles II khôi phục chế độ quân chủRestoration 1660: Charles II restored the monarchy
- Đại Dịch Hạch 1665 giết khoảng 100.000 người ở London; Đại Hỏa hoạn London 1666 phá hủy hơn 13.000 ngôi nhàGreat Plague 1665 killed about 100,000 in London; Great Fire of London 1666 destroyed 13,000+ houses
- Sir Christopher Wren xây lại Nhà thờ chính tòa St Paul sau hỏa hoạnSir Christopher Wren rebuilt St Paul's Cathedral after the fire
- Cách mạng Vinh quang 1688: William xứ Orange lên ngôi; James II bỏ trốn sang PhápGlorious Revolution 1688: William of Orange took the throne; James II fled to France
- Bộ luật Nhân quyền 1689 thiết lập chế độ quân chủ lập hiến; quân chủ phải là Tin LànhBill of Rights 1689 established constitutional monarchy; monarch must be Protestant
- Đạo luật Habeas Corpus 1679: không ai bị bỏ tù mà không được đưa ra tòaHabeas Corpus Act 1679: no imprisonment without a court hearing