Quyền và Trách nhiệm
Quyền của cư dân Vương quốc AnhRights of UK Residents
Người sống tại Vương quốc Anh có các quyền cơ bản (fundamental rights) được pháp luật bảo vệ, áp dụng cho tất cả — công dân, thường trú nhân và khách tạm trú.
People living in the UK have fundamental rights protected by law. These apply to everyone — citizens, permanent residents, and visitors.
Quyền tự do ngôn luận (Freedom of speech) cho phép mọi người bày tỏ ý kiến và niềm tin, bao gồm phê bình chính phủ và tranh luận chính trị. Truyền thông được tự do đưa tin về lợi ích công cộng.
Freedom of speech allows everyone to express opinions and beliefs, including criticising the government and debating political issues. The media can report freely on matters of public interest.
Quyền được xét xử công bằng (right to a fair trial) có nghĩa là người bị buộc tội được xét xử tại tòa, được luật sư đại diện và được phán xét công bằng. Các vụ án hình sự nghiêm trọng được xét xử trước bồi thẩm đoàn (jury) gồm 12 công dân bình thường.
The right to a fair trial means anyone accused of a crime can be heard in court, represented by a lawyer, and judged fairly. Serious criminal cases are heard before a jury of 12 ordinary citizens.
Quyền tự do tôn giáo và thờ phụng (Freedom of religion and worship) cho phép mọi người theo, thay đổi hoặc không theo tôn giáo nào. Nơi thờ phụng cho nhiều tín ngưỡng có mặt khắp Vương quốc Anh.
Freedom of religion and worship means everyone can follow, change, or reject any religion. Places of worship for many faiths exist across the UK.
Quyền bình đẳng cơ hội (equal opportunity) cấm phân biệt đối xử tại nơi làm việc, trong giáo dục và dịch vụ công.
The right to equal opportunity prohibits discrimination in the workplace, education, and public services.
Các quyền quan trọng khác gồm quyền riêng tư (privacy), giáo dục (education), và tiếp cận dịch vụ công (public services) như Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) (National Health Service (NHS)). Các quyền này được quy định trong luật Anh và Công ước Châu Âu về Nhân quyền (European Convention on Human Rights).
Other key rights include privacy, education, and access to public services such as the National Health Service (NHS). These are set out in UK law and the European Convention on Human Rights.
Cư dân Vương quốc Anh có quyền tự do ngôn luận, xét xử công bằng, tự do thờ phụng và bình đẳng cơ hội
UK residents have the rights to free speech, fair trial, freedom of worship, and equal opportunity
Các vụ án hình sự nghiêm trọng được xét xử bởi bồi thẩm đoàn gồm 12 công dân bình thường
Serious criminal cases are heard by a jury of 12 ordinary citizens
Từ vựng
Quyền bày tỏ ý kiến mà không bị chính phủ hạn chế
Phiên tòa mà trong đó cả hai bên được lắng nghe một cách vô tư
Quyền thực hành bất kỳ tôn giáo nào hoặc không theo tôn giáo nào
Đối xử công bằng bất kể xuất thân hay đặc điểm cá nhân
Trách nhiệmResponsibilities
Đi kèm quyền lợi là trách nhiệm (responsibilities). Mọi người tại Vương quốc Anh phải hoàn thành nghĩa vụ để duy trì xã hội công bằng và có trật tự.
Along with rights come responsibilities. Everyone in the UK must fulfil certain obligations to maintain a fair and orderly society.
Trách nhiệm cơ bản nhất là tuân thủ pháp luật (obey the law). Tất cả cư dân phải tuân theo luật Anh bất kể nơi sinh. Không biết luật không phải là lý do biện minh. Vi phạm có thể bị truy tố, phạt tiền hoặc bỏ tù.
The most basic responsibility is to obey the law. All residents must follow UK laws regardless of where they were born. Ignorance of the law is not an excuse. Breaking the law may result in criminal charges, fines, or imprisonment.
Phục vụ bồi thẩm đoàn (Jury service) là nghĩa vụ pháp lý. Công dân và thường trú nhân từ 18 đến 75 tuổi (18 to 75) phải phục vụ bồi thẩm đoàn khi được triệu tập. Từ chối không có lý do chính đáng có thể bị phạt tiền hoặc xúc phạm tòa án (contempt of court).
Jury service is a legal obligation. UK citizens and permanent residents aged 18 to 75 must serve on a jury when called. Refusing without a valid reason can result in a fine or contempt of court.
Cư dân phải đóng thuế (pay taxes) trên thu nhập và mua sắm. Thuế tài trợ dịch vụ công gồm NHS, trường học, đường xá và cảnh sát.
Residents must pay taxes on income and purchases. Tax revenue funds public services including the NHS, schools, roads, and police.
Mọi người có trách nhiệm tôn trọng quyền của người khác (respect the rights of others) và đối xử công bằng bất kể xuất thân.
Everyone has a responsibility to respect the rights of others and treat people fairly regardless of background.
Các trách nhiệm khác gồm bảo vệ môi trường (looking after the environment), chăm sóc gia đình (caring for your family), và đăng ký với bác sĩ gia đình (GP) (registering with a doctor (GP)). Phụ huynh phải đảm bảo con cái được giáo dục toàn thời gian từ 5 đến 16 tuổi (5 and 16) (hoặc 18 tuổi tại Anh).
Other responsibilities include looking after the environment, caring for your family, and registering with a doctor (GP). Parents must ensure children receive full-time education between ages 5 and 16 (or 18 in England).
Các trách nhiệm chính bao gồm tuân thủ pháp luật, phục vụ bồi thẩm đoàn, đóng thuế và tôn trọng quyền của người khác
Key responsibilities include obeying the law, jury service, paying taxes, and respecting others' rights
Phục vụ bồi thẩm đoàn là nghĩa vụ pháp lý cho công dân và thường trú nhân Vương quốc Anh từ 18 đến 75 tuổi
Jury service is a legal obligation for UK citizens and permanent residents aged 18 to 75
Từ vựng
Nghĩa vụ pháp lý phục vụ với tư cách thành viên bồi thẩm đoàn khi được triệu tập
Mẫu khai báo thu nhập và tính thuế phải nộp
Điều mà một người bắt buộc phải làm theo pháp luật hoặc đạo đức
Sự bất tuân hoặc thiếu tôn trọng đối với tòa án
Tự do ngôn luậnFreedom of Expression
Tự do ngôn luận (Freedom of expression) được đánh giá cao tại Vương quốc Anh nhưng không phải quyền tuyệt đối. Có những giới hạn (limits) quan trọng đối với những gì có thể nói hoặc viết.
Freedom of expression is highly valued in the UK but is not an absolute right. There are important limits to what can be said or written.
Mọi người có thể phê bình chính phủ, bày tỏ ý kiến chính trị và tham gia tranh luận công khai. Báo chí được tự do điều tra và đưa tin mà không bị kiểm duyệt.
People can criticise the government, express political opinions, and participate in public debate. The press is free to investigate and report without government censorship.
Tuy nhiên, tự do ngôn luận không (not) bao gồm quyền kích động thù hận (incite hatred) đối với các nhóm cụ thể. Sử dụng ngôn ngữ đe dọa hoặc xúc phạm (threatening or abusive language) để kích động thù hận dựa trên chủng tộc, tôn giáo, xu hướng tính dục, khuyết tật hoặc bản dạng chuyển giới là tội hình sự. Đây gọi là ngôn từ thù hận (hate speech).
However, freedom of expression does not include the right to incite hatred against particular groups. Using threatening or abusive language to stir up hatred based on race, religion, sexual orientation, disability, or transgender identity is a criminal offence. This is called hate speech.
Tự do ngôn luận cũng bị giới hạn khi liên quan đến bảo vệ an ninh quốc gia (protecting national security), ngăn chặn rối loạn công cộng (public disorder), và bảo vệ quyền lợi và danh tiếng của người khác (rights and reputations of others). Luật phỉ báng (Defamation) (bằng văn bản và lời nói) buộc mọi người chịu trách nhiệm cho tuyên bố sai sự thật gây tổn hại danh tiếng.
Freedom of expression is also limited when it comes to protecting national security, preventing public disorder, and protecting the rights and reputations of others. Defamation laws (libel and slander) hold people accountable for false statements that damage someone's reputation.
Nguyên tắc then chốt là mọi người được tự do bày tỏ quan điểm nhưng phải thực hiện quyền đó một cách có trách nhiệm (responsibly) — không dùng lời nói làm vũ khí gây hại người khác.
The key principle is that people should be free to express views but must exercise that freedom responsibly — not using speech as a weapon to harm others.
Tự do ngôn luận có giới hạn — không bao gồm quyền kích động thù hận
Freedom of speech has limits — it does not include the right to incite hatred
Ngôn từ thù hận dựa trên chủng tộc, tôn giáo, xu hướng tính dục, khuyết tật hoặc bản dạng chuyển giới là tội hình sự
Hate speech based on race, religion, sexual orientation, disability, or transgender identity is a criminal offence
Từ vựng
Ngôn ngữ nhằm kích động thù hận đối với một nhóm người
Đưa ra tuyên bố sai sự thật gây tổn hại danh tiếng người khác
Sự đàn áp ngôn luận hoặc thông tin bởi chính quyền
Tuyên bố sai sự thật bằng văn bản gây tổn hại danh tiếng
Tóm tắt bài học
- Các quyền chính: tự do ngôn luận, xét xử công bằng, tự do thờ phụng và bình đẳng cơ hộiKey rights: freedom of speech, fair trial, freedom of worship, and equal opportunity
- Các vụ án hình sự nghiêm trọng do bồi thẩm đoàn gồm 12 công dân bình thường quyết địnhSerious criminal cases are decided by a jury of 12 ordinary citizens
- Trách nhiệm chính: tuân thủ pháp luật, phục vụ bồi thẩm đoàn (18-75 tuổi), đóng thuế, tôn trọng người khácKey responsibilities: obey the law, serve on a jury (ages 18-75), pay taxes, respect others
- Phụ huynh phải đảm bảo con được giáo dục từ 5 đến 16 tuổi (18 tuổi tại Anh)Parents must ensure children receive education from age 5 to 16 (18 in England)
- Ngôn từ thù hận dựa trên chủng tộc, tôn giáo, xu hướng tính dục hoặc khuyết tật là tội hình sựHate speech based on race, religion, sexual orientation, or disability is a criminal offence
- Các quyền được quy định trong Đạo luật Nhân quyền 1998 và Công ước Châu Âu về Nhân quyềnRights are set out in the Human Rights Act 1998 and the European Convention on Human Rights